Nieuw geologisch tijdperk begonnen


botlek

Na het Pleistoceen en het Holoceen is de aarde nu bezig een nieuw geologisch tijdperk in te gaan. Niet iets om trots op te zijn, dat tijdperk is namelijk het antropoceen, oftewel het menselijke tijdperk. We hebben zo veel veranderingen aangebracht in en op en boven de aardkorst, dat het over miljoenen jaren nog herkenbaar is. Vandaar de benaming.

De term Antropoceen is bedacht door de geoloog Alexei Pavlov in de jaren tachtig voor mogelijke latere introductie in het officiële geologische systeem van de tijdvakken. Begin van deze eeuw begonnen geologen te vermoeden dat het inmiddels zo ver was. Om dat te onderzoeken werd de International Commission on Stratigraphy aan het werk gezet. Die commissie komt nu met het verlossende woord: ja, we hebben het Holoceen verlaten, het geologische tijdvak van 11.700 jaar geleden tot nu.

Het nieuwe tijdperk Antropoceen kenmerkt zich vooral door processen in de atmosfeer. We hebben vooral door de verbranding van fossiele brandstoffen de samenstelling van de dampkring veranderd. Er zijn meer broeikasgassen dan voorheen, waardoor het klimaat zich anders gaat gedragen. Daardoor is aan een relatief stabiele periode van het Holoceen een einde gekomen.

Maar er is meer aan de hand. De mens produceert bijvoorbeeld grote hoeveelheden materiaal die niet natuurlijke vorm in de aarde voorkomen. Neem beton. Jaarlijks produceren we daarvan 13 gigaton, evenveel als alle rivieren ter wereld aan sedimenten met zich meevoeren. Ook kunststoffen en aluminium komen in onthutsend grote hoeveelheden uit fabrieken wereldwijd. Het gevolg is dat je in de aardlagen duidelijk kunt herkennen wanneer we deze stoffen zijn gaan maken, wetenschappers noemen dat ook al ‘techno-fossielen’.

Dergelijke stoffen kun je over miljoenen jaren nog vinden in die aardlagen, evenals de fosfor en stikstof die we in immense hoeveelheden gebruiken als meststoffen. We hebben de aarde daarmee rigoureus veranderd, letterlijk ons stempel gedrukt op de planeet. Schade die we hebben veroorzaakt, is voor een groot deel niet meer op korte termijn te herstellen.

De ICS beschrijft de overgang naar het nieuwe tijdperk in Science.