Neppil werkt (ook al weet je dat het nep is)


pillen

Het is een van de meest vreemde manieren waarop het menselijk brein ons voor de gek kan houden: het placebo effect. Een patiënt die een pil zonder werkzame stoffen inneemt, knapt in veel gevallen toch op. Schijnbaar is het gevoel om een medicijn binnen te krijgen al genoeg om bepaalde symptomen te bestrijden, ook al is het helemaal geen medicijn.

Tot nu toe werd gedacht dat dit effect wordt veroorzaakt door het feit dat de patiënt niet weet dat hij of zij een neppil krijgt. Dat voor de gek houden van de geest zou het geheim van een goede placebobehandeling zijn. Maar Amerikaanse artsen hebben in een experiment een totaal onverwachte vondst gedaan: placebo’s werken zelfs als de patiënt op de hoogte is.

Harvard University deed een proef met 97 patiënten met pijnlijke rugklachten. De helft daarvan kreeg gangbare pijnstillers in pilvorm. Zoals verwacht, hadden zij minder last van pijn. De andere helft kreeg placebo’s, pillen die niets doen tegen de pijn. Maar niet nadat ze een kwartier lang waren voorgelicht over dat feit. Op de verpakking van die pillen stond ook heel groot PLACEBO.

En toen gebeurde iets geks. Ook deze groep had minder last van pijn. Na drie weken gaven de patiënten aan 30 procent minder pijn te voelen. Dat gold zowel voor de duurzame pijn als de pieken bij bijvoorbeeld een verkeerde beweging. Dat zet volgens de onderzoekers ons complete begrip van wat een placebo doet volledig op de kop. We hoeven niet voor de gek te worden gehouden, we houden onszelf voor de gek.

Hoe werkt het dan wel? De onderzoekers vermoeden dat het contact met een arts, praten over de pijn en het dagelijks bewust omgaan met die pijn door het nemen van een pil de sleutel kan zijn. Daardoor gaan patiënten er bewuster mee om, al slikken ze weinig meer dan vulmiddel en suiker, zo schrijven ze in het vakblad Pain.