Nieuws

Nachtegalen zingen elkaar weg


Prachtige liedjes zingen nachtegalen in de nacht. Ze bevatten informatie bedoeld om concurrenten weg te jagen.

Wereldberoemd zijn de vogelliedjes van nachtegalen. De om te zien onopvallende vogels brengen ´s nachts -een uitzondering onder vogels- urenlang melodieus gefluit ten gehore, afgewisseld met snelle trillers. Een romantisch geluid, vinden mensen. Beluister: Nachtegaallied

Zangtalent (Foto: P.Sprau/T.Roth)

Voor nachtegalen zelf is het nachtelijke gezang minder romantisch, blijkt uit onderzoek waarop bioloog Philipp Sprau op 28 oktober aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveert. Net als bij veel andere vogels, zijn het bij nachtegalen vooral de mannetjes die zingen. Volgens biologen laten mannetjesvogels die zingen daarmee aan vrouwtjes horen welke kwaliteiten zij hebben -door een luidere, of ingewikkeldere zang, bijvoorbeeld- maar ook aan meeluisterende mannetjes dat een territorium ´bezet´ is.

Sprau´s onderzoek levert het bewijs dat de informatie overgebracht in vogelzang, weleens veel ingewikkelder kan zijn. De onderzoeker speelde in een natuurgebied waar in het voorjaar veel vrijgezelle nachtegalen zingen zélf voor nachtegaal. In het holst van de nacht liep Sprau door het studiegebied en speelde opgenomen en met software gemanipuleerde zangpartijen af, waarna hij de reacties van de aanwezige mannetjes opnam.

Mannetjes nachtegalen die anderman´s zang ´overlapten´, door met zingen te beginnen nog voor het lied van een ander mannetje binnen gehoorafstand klaar was, bleken in gevechten overdag vaak de sterkste. Het overlappen leek dus informatie over te brengen over vechtkracht. Ook de trillers in de zang bleken een agressief signaal met daarbij informatie, nu over de leeftijd en ervaring van mannetjes. Zelfs of een zingende rivaal dichterbij kwam en kennelijk wel wilde vechten, konden nachtegaal mannetjes aan de zang afleiden.

Volgens Sprau voeren mannetjes nachtegalen in de nacht door combinaties van overlappen en trillen complete zangwedstrijden uit. Daarmee worden de onderlinge verhoudingen bepaald, zelfs tot op grote afstand van elkaar. Een beetje als Twitter in de mensenwereld dus, maar dan met letterlijke ´tweets´.

Bron: Proefschrift P. Sprau, Rijksuniversiteit Groningen/Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO/KNAW)/P.Sprau.