Mysterieus woestijnvolk verdween


jebel-qurma

Jebel Qurma is een regio waar weinig mensen voor hun lol heengaan. De streek op de grens tussen Jordanië en Saudi-Arabië is kurkdroog, loeiheet en er groeit vrijwel niets. Zonder hulpmiddelen ben je waarschijnlijk binnen 48 uur dood, ze noemen het niet voor niets de Zwarte Woestijn. Toch speelden hier tweeduizend jaar geleden kinderen en liepen dieren tevreden te herkauwen.

Ooit was het namelijk een vruchtbaar gebied, vol bomen en andere begroeiing. Nomaden trokken door de regio met hun dieren, ze hadden geen moeite om te overleven. Sterker nog, ze lieten talloze tekeningen achter op de rotsen om hun aanwezigheid kracht bij te zetten. Lang zijn die tekeningen genegeerd door archeologen, die dachten dat er in het onherbergzame gebied toch niets te halen was.

Maar de Universiteit Leiden is bezig de tekeningen in kaart te brengen. Het zijn er duizenden, is de voorlopige conclusie. Het gaat gedeeltelijk om hiërogliefen, afbeeldingen met een betekenis. Ze vormen deel van het Safaitische alfabet, dat in die tijd in de regio werd gebruikt.

De bewoners van het gebied lieten vooral afbeeldingen achter van dieren, zoals gazelles en leeuwen, nog een teken dat het gebied zeer groen moet zijn geweest. Daarnaast krasten ze hun namen in rotsen, een gewoonte die mensen vandaag de dag nog hebben. Het is voor de archeologen van nu een rijke oogst, die potentieel veel informatie bevat over het volk dat ooit in Jebel Qurma woonde.

Een andere onderzoeksvraag is hoe de regio zo heeft kunnen veranderen van een vruchtbare plek in een onherbergzame woestijn. Tijdens een van de opgravingen is houtkool gevonden van bomen die alleen kunnen groeien in een natte omgeving. Is het landschap veranderd door mensen? Of zijn de mensen weggetrokken omdat het klimaat veranderde? Meer onderzoek moet uitkomst gaan geven.

Het Leidse Jebel Qurma-team heeft een eigen website en publiceert deelonderzoeken in het American Journal of Archaeology.