Mysterie van Braziliaans ‘Stonehenge’


Amazone vormen

De afgelopen jaren zijn meer dan 450 aarden wallen ontdekt op plekken waar het Amazone regenwoud is verwijderd voor de landbouw. Dat betekent dat het bos niet altijd grote delen van Brazilië bedekte, maar dat er ooit sprake was van menselijke bebouwing. Maar welke mensen hebben dit gebouwd? En wat was de bedoeling van de ronde vormen van de wallen?

De universiteit van São Paulo is de Amazone ingetrokken om antwoorden te vinden op die vragen. Daar zijn ze gedeeltelijk in geslaagd. Archeologen van de universiteit hebben de aarden wallen onderzocht op het voorkomen van fytolieten, dat zijn piepkleine plantenfossielen die iets kunnen vertellen over de omstandigheden die heersten toen de wallen werden opgeworpen.

Ze vonden vooral overblijfselen van bamboe, een aanwijzing dat de Amazone ooit bezaaid was met deze grassoort. Ook vonden ze veel houtskool, wat betekent dat mensen ook vroeger al vuur gebruikten om land geschikt te maken voor landbouw. De meeste houtskool was tussen de 1400 en 2300 jaar oud, wat betekent dat in die tijd de menselijke activiteit het hoogst was.

De functie van de wallen blijft nog een raadsel. Ze dateren bijna allemaal uit de eerste tot de vijftiende eeuw, maar er zijn vrijwel geen menselijke artefacten gevonden. Daaruit concluderen de archeologen dat het geen bebouwing was waar mensen woonden. Dan zouden veel meer werktuigen en andere spullen in de buurt liggen.

Als structuren op het eerste gezicht geen praktisch nut hebben, denken archeologen al snel aan godsdienstige redenen om ze aan te leggen. Zo ook in dit geval, de Brazilianen vermoeden dat de wallen waren bedoeld voor rituele bijeenkomsten. Ze vonden qua bouw en vorm een aantal overeenkomsten met het Britse Stonehenge, waar druïdes waarschijnlijk rituelen hebben verricht.

Volgens de archeologen tonen de aarden wallen dat mensen al eeuwenlang bebossing verbranden voor landbouw. Als je dat kleinschalig en zorgvuldig doet, zoals vroeger, kan het bos weer gewoon terugkomen. Maar de manier waarop tegenwoordig met de Amazone wordt omgesprongen is veel schadelijker, al was het maar omdat het bos niet terugkeert na verloop van tijd.