Mysterie ‘paarse sok’ opgelost


xenoturbella_profunda1

Het mysterie van een diepzee-wezen dat lijkt op een rondslingerende paarse sok is opgelost, melden wetenschappers.

Het dier met de naam Xenoturbella is zo bizar dat het ruim zestig jaar heeft geduurd voordat onderzoekers konden uitvogelen wat het is en waar het past in de evolutionaire stamboom. Maar met de ontdekking van vier nieuwe soorten in de Grote Oceaan zijn biologen er nu achter dat het moet gaan om een van de vroegste takken van die stamboom.

Het beestje ziet er dus uit als een sok, of een leeggelopen ballon, aldus een van de onderzoekers. De eerste beschrijving van de Xenoturbella stamt uit 1949: geen ogen, geen hersenen en geen darmen. Hij heeft alleen een kleine open mond. Vroege genetische tests classificeerden het dier als een weekdier, maar dat bleek een vergissing: het onderzochte DNA bleek van wat de sok had gegeten, niet van de sok zelf.

Andere onderzoekers dachten dat Xenoturbella ooit een ingewikkeld wezen moest zijn geweest dat alle overbodige eigenschappen was kwijtgeraakt in de loop van zijn evolutie. Maar de vier soorten die met onderwatervaartuigen zijn gefilmd in de diepten van de oceaan, geven een completer beeld. Er is een grote soort bij die meer dan twintig centimeter lang is, die Xenoturbella monstrosa wordt genoemd. Xenoturbella churro is vernoemd naar de gefrituurde Spaanse lekkernij, omdat hij daarop lijkt. Ze vormen bewijs dat Xenoturbella bij een vrij primitieve familie hoort.

De ontdekking betekent overigens niet dat nu alle raadsels zijn opgelost. De onderzoekers hebben Xenoturbella namelijk nog nooit zien eten. Ze worden wel gevonden bij weekdieren, en resten van weekdieren worden in de paarse sok gevonden, maar als de biologen ze openmaken, zit er niks in de darmen. Er is alleen dat mondje, zonder tanden of zuignappen die ergens aan zouden kunnen sabbelen. Hoe de paarse sok eet, blijft dus nog wel even een mysterie.