Mummie helpt bij pokkenonderzoek


pokkenmummie

In 1978 zijn de pokken officieel uitgeroeid. Dat is goed nieuws voor mensen, maar slecht nieuws voor de mensheid. De wetenschap weet namelijk weinig van deze zeer dodelijke ziekte. Er is een vaccin tegen – vandaar dat de ziekte uitgeroeid kon worden – maar hoe pokken is ontstaan, hoe het zich heeft ontwikkeld en waar het vandaan komt, is onbekend. Dat is lastig, mocht het ooit weer de kop opsteken.

Vandaar dat het maar goed is dat in Litouwen een mummie is ontdekt waarin het pokkenvirus nog aanwezig is. Een internationaal team van genetici ontdekte het lichaam uit de vroege zeventiende eeuw onder een kerk. Opmerkelijk genoeg vertoont het lichaam geen uiterlijke kenmerken van pokken, dat het mogelijk is dat het gaat om iemand met een grote natuurlijke weerstand tegen de ziekte.

Het team is in staat geweest een compleet pokken-genoom uit de mummie te halen. Daarmee is het oudste complete genenpakket nu in handen van de wetenschap. Door dat te vergelijken met latere genomen, kan worden vastgesteld dat alle pokkenvirussen een gemeenschappelijke voorvader hebben die rond 1500 rondwaarde. Dat is de tijd dat de ziekte grootschalig de kop opstak.

Is dat een aanwijzing dat het rond die tijd bijvoorbeeld oversprong van dier op mens? Dat kunnen de onderzoekers nog niet zeggen. Wel dat pokken dus een relatief recente ziekte is. Er zijn weliswaar Egyptische mummies gevonden met pokkenblaasjes op de huid, maar daaruit is geen DNA meer te halen. Wellicht gaat het om een eerdere versie van de ziekte.

De genetische informatie uit de mummie zal worden gebruikt om ons begrip van pokken te verbeteren. Dat kan helpen, mocht de ziekte ooit weer de kop opsteken en resistent worden tegen de medicijnen die we nu hebben. In dat geval zijn we voorbereid en kan wellicht snel een nieuw vaccin worden ontwikkeld, schrijven de onderzoekers in het vakblad Current Biology.