Nieuws

Koele kont dankzij druppel


Muggen voorkomen oververhitting door hun warme bloedmaaltijd door een druppel bloed aan hun achterste te laten bungelen.

Dat onderzoekers er niet eerder bij zijn stilgestaan. Insecten zijn ´koudbloedig´, kunnen hun lichaamstemperatuur niet zelf regelen en hebben daardoor dezelfde temperatuur als de omgeving. Toch nemen sommige insecten voedsel op waarvan de temperatuur behoorlijk hoger is dan de lichaamstemperatuur – zoals de bloed drinkende steekmuggen die een zomers avondje flink kunnen verpesten.

Steekmug (zonder koeldruppel)

Omdat steekmuggen snel drinken, om hun slachtoffer zo weinig mogelijk tijd te gunnen om de mug te ontdekken en dood te slaan, loopt de lichaamstemperatuur bovendien snel op. Hebben de dieren daar geen last van, en hoe lossen zij dat op?

Twee Franse onderzoekers van de Tours-universiteit hebben nu de proef op de som genomen door steekmuggen van de soort Anopheles stephani bloed te laten drinken van onder verdoving gebrachte muizen en menselijke proefpersonen. Tegelijkertijd werden opnames van de muggenlijven gemaakt met geavanceerde warmte registrerende camera´s. De beelden gaven duidelijk antwoord.

Hoewel de koppen van drinkende muggen ongeveer even warm werden als het binnenstromende bloed (bij muizen bijna 38 graden Celsius, mens 37 graden), lag de temperatuur van hun midden- en achterlijf maar iets hoger dan die van de omgeving. Het effect bleek te wijten aan een druppel bloed die de muggen zo´n twee minuten na het drinken begint uit hun anus persen, en dat aan hun achterste blijft bungelen. De hangende druppel verliest warmte door straling en verdamping, waarmee de vereiste afkoeling werd bereikt. Experimenten waarin muggen van koud suikerwater dronken en daarbij geen kont-druppel maakten, bevestigden dit.

Volgens onderzoekers Chloé Lahondère en Claudio Lazzari kan het afkoelgedrag van muggen via hun achterste van belang zijn voor de bestrijding van malaria. Want als muggen en de malariaparasieten daarin last hebben van oververhitting, en je de afkoeltruc zou kunnen tegenhouden…?

Bron: Current Biology online, 15 december; Beeld: Dreamstime.

Follow Faqtman on Twitter