Nieuws

Menging met Neanderthalers onwaarschijnlijker


Nieuwe dateringen maken Neanderthaler-resten flink ouder. Een populaire theorie dreigt te sneuvelen.

In de cyclus oertijd-romans van de Franse schrijfster Jean Auel, leven zogeheten Anatomisch Moderne mensen (kortom: wij) tegelijkertijd met de uitgestorven Neanderthalers. Auel zoog haar ideeën zeker niet uit haar duim. Volgens de stand van het onderzoek naar vroege mensachtigen, gebaseerd op opgravingen en dateringen van menselijke resten, leek het ‘samenleven’ scenario tussen Spanje en het Midden-Oosten en tot ver in de Kaukasus ten noorden van de Zwarte Zee waarschijnlijk.

Fossiele mensenschedel

Moderne mensen, zo is namelijk de theorie, ontstonden zo´n tweehonderdduizend jaar terug in Afrika en verspreidden zich vanaf ongeveer veertigduizend jaar geleden door Midden- en Zuid-Europa. En in diezelfde periode stierven de Neanderthalers uit. Ontmoetingen tussen de oermensen moeten dus mogelijk geweest zijn, zo leek het. Wie weet hadden ze wel seks. Of andersom: misschien vochten de menssoorten onderling, met bekend resultaat.

Jammer voor Auel en andere romantici, maar het samenlevings-scenario loopt volgens een nieuwe studie een deuk op. Onderzoekers van de universiteit van Oxford, V.K., en paleo-antropologen van de Russische Sint-Petersburg-universiteit analyseerden daarvoor Neanderthaler-resten uit de Mezmaiskaya-grot in de Kaukasus. Die waren eerder met de C-14 techniek gedateerd op rond drieënderdertigduizend jaar oud.

Nu werden monsters van schedelfragmenten van een Neanderthaler-peuter, de hoogst gelegen en waarschijnlijk jongste mensresten in de grot, eerst sterk gezuiverd om verontreinigingen uit te sluiten. Vervolgens werden in het laboratorium in Oxford niet alleen het Neanderthaler-materiaal, maar ook dierenbotten uit de grot aan een geavanceerde C-14 datering onderworpen. Het meenemen van de dierenbotten – vanwege snijsporen van even grote ouderdom als de Neanderthaler-bewoning – verkleinde de in C-14 dateringen altijd lastige meetfout. Zo leverde een statistische berekening van alle meetgegevens een ouderdom van 39,700 jaar, plusminus zo´n duizend jaar.

Het zal dus wel stil gebleven zijn, toen moderne mensen bij de Mezmaiskaya-grot naar binnen riepen: of er iemand thuis was?

Bron: PNAS, 24 mei; Beeld: Dreamstime.