Nieuws

Mannetjesmot zingt ultrasoon liefdeslied


Mottensoorten die het ultrasone geluid van vleermuizen kunnen horen, blijken daar ook een partner mee te vinden.

De meeste motten -nachtvlinders, is de officiële biologische benaming- gebruiken om partners te vinden vooral reuk. Een handig zintuig voor de insecten, die zoals de naam al zegt, vooral ´s nachts actief zijn. Bij de meeste soorten ruiken mannetjes de ´feromonen´ van vrouwtjes, soms tot op kilometers afstand. In andere soorten zijn de rollen omgedraaid en ruiken vrouwtjes mannenferomonen om hun aantrekkelijkheid te bepalen – zeg maar ´insecten-Axe´. Nu is een onverwacht tweede zintuig ontdekt waarmee motten ´s nachts op partnerjacht gaan.

Hommelnestmot

Bekend was dat diverse nachtvlindersoorten het voor mensen onhoorbare zogeheten ´ultrasone ´ geluid horen, met een frequentie van veertigduizend tot honderdduizend trillingen per seconde (Hertz, Hz), dat vleermuizen gebruiken om te jagen. Een prima aanpassing, omdat daarmee aanstormende vleermuizen met zin in nachtvlinder zijn te ontwijken.

Maar, vroegen Tsjechische onderzoekers verbonden aan onder andere de Technische Universiteit van Praag, gebruiken motten dat bijzondere hoorvermogen ook voor iets anders? De vraag is interessant, omdat veel motten plaaginsecten zijn, waarvoor nieuwe manieren van biologische bestrijding kunnen worden bedacht.
Exemplaren van de hommelnestmot, een soort die gevaarlijk is voor hommels, bleken ultrasone tjilpen te maken met een frequentie van 80-90 kHz (x1000 Hz). Alleen de mannetjes deden dit waardoor de onderzoekers vermoedden dat de tjilpen een rol spelen bij het lokken van vrouwtjes. Dat bleek ook het geval.

Hommelnestmot-mannetjes werpen ook feromonen in de strijd om vrouwtjes, maar het ultrasone geluid maakte hen flink aantrekkelijker. Significant meer vrouwtjes kwamen er in een proefopstelling af, en in flink kortere tijd, op ´zingende´ mannetjes dan alleen de geurklieren van mannetjes. Ook leken de vrouwtjes meer opgewonden door de liefdesliedjes: mét geluid trilde 90% met de vleugels, tegen 20% zonder.

De ultrasone tsjilpers doen flink hun best, zo bleek. De geluidsdruk piekte op 102 decibel – ongeveer het niveau van een laagvliegende helikopter. (zie ook: gehoor)

Bron: PloS one, oktober 2011; Beeld: Flickr, Thijs Calu.