Mannelijke chirurgen zoeken vaker ruzie tijdens operatie


Tijdens operaties in ziekenhuizen willen de gemoederen nog wel eens hoog oplopen. De spanning van de operatie en werkdruk worden de chirurgen soms te veel, en het komt voor dat er echt geschreeuwd en met dingen gegooid wordt.

Amerikaanse antropologen hebben ontdekt dat er een opvallend verschil is tussen mannelijke en vrouwelijke chirurgen. De grootste kans op conflicten bestaat als mannelijke chirurgen moeten samenwerken met een team dat grotendeels bestaat uit mannen. Operaties verlopen soepeler, met minder geschreeuw en andere vormen van conflict, als de chirurg een vrouw is of als een man met vooral vrouwen samenwerkt.

Het idee voor het onderzoek ontstond toen een anesthesist een boek las over chimpansees en hun onderlinge machtsstrijd. Hij zei tegen de auteur van het boek dat hetzelfde onderzoek gedaan zou kunnen worden onder chirurgen. Die onderzoeker ging vervolgens aan de slag met een systeem om gedrag in de operatiekamer in te delen op een schaal van coöperatief (onderwijzend, kletsen) tot confronterend (schelden of schreeuwen).

De antropologen die vervolgens de interacties tussen chirurgen, anesthesisten en verpleegkundigen turfden, ontdekten dat 59 procent van de uitwisselingen coöperatief zijn en 3 procent regelrecht conflict-opwekkend. Ze woonden tweehonderd operaties bij en maakten aantekeningen van 6.348 interacties tussen de aanwezigen.

De operatieteams die het prettigst samenwerkten bestonden vooral uit vrouwen. Hoe meer mannen er aanwezig zijn, hoe groter de kans op minder prettige samenwerking, met een dieptepunt van 39 procent samenwerkend gedrag voor teams met alleen maar mannen. Teams die helemaal uit vrouwen bestaat zijn niet per se ideaal: samenwerkend gedrag was ongeveer gelijk als vrouwelijke chirurgen een grotendeels mannelijk team hadden.

Mannen zien elkaar blijkbaar als rivalen, net zoals bij andere primaten. De interacties tussen chimpansees zijn ook een voortdurende machtsstrijd, waarbij alfamannetjes hun dominantie steeds moeten verdedigen tegenover andere mannen. Vrouwen hebben daar niet zoveel mee te maken.

Er is al wel eerder onderzoek gedaan naar conflicten in de operatiezaal, maar dat waren vooral enquêtes en vraaggesprekken, geen directe observaties van de operaties zelf. Een anesthesist die op het onderzoek reageerde, zegt dat de uitkomst fascinerend is. “Ik denk niet dat iemand dit zo had verwacht. We gingen er gewoon vanuit dat sommige mensen rotzakken zijn.”