Leven voor er zuurstof was


zwavelbacteriefossiel

In Zuid Afrika hebben wetenschappers fossielen van zeer oude bacteriën gevonden. Die leefden op aarde voor onze atmosfeer zuurstof bevatte. In plaats daarvan, leefden ze op zwavel. Dat ging prima, de micro-organismes waren behoorlijk groot; het is bewijs dat leven niet noodzakelijkerwijs alleen daar mogelijk is waar zuurstof voorkomt.

De bacteriën leefden 2,52 miljard jaar geleden, niet lang nadat de aarde genoeg was afgekoeld om leven überhaupt mogelijk te maken. Ze zijn gevonden in het Kaapvaal Kraton in de provincie Limpopo. Daar ligt een stuk aardbodem dat behoort tot de oudste stukken aarde, het is meer dan 3 miljard jaar geleden gevormd. Op deze uitzonderlijke plek werd de uitzonderlijke vondst gedaan door een team van de universiteiten van Cincinnati (VS) en Johannesburg (ZA).

De fossielen die nu zijn gevonden, dateren van voor het ‘grote oxidatie evenement’, het opkomen van bacteriën die zuurstof produceren en daarmee onze atmosfeer vulden. Dat gebeurde tussen 2,3 en 2,5 miljard jaar geleden. Wetenschappers geloofden altijd al dat er voor die tijd ook leven op aarde was, in de vorm van bacteriën die geen zuurstof nodig hadden om te leven, maar het bewijs ontbrak.

Met deze vondst is die theorie eindelijk bewezen. De bacteriën die nu zijn gevonden leefden op de bodem van de zee, waar het donker en relatief koud was. Ook op land was het nog bar en boos: geen planten, geen bomen en zeker geen dieren. Maar ze wisten zich ondanks die slechte omstandigheden te verspreiden en te groeien.

Dankzij het feit dat ze ook nog tot fossielen veranderden, kunnen we nu een indruk krijgen van het allereerste leven op aarde. Dat was wellicht rijker en veelzijdiger dan we ooit konden vermoeden. Nu moeten we nog leren begrijpen hoe deze levensvormen ooit zijn ontstaan.

Het onderzoek staat in het vakblad Geology.