Nieuws

Kleine leugens leiden tot erger


donald-trump-1276068_960_720

Kleine leugentjes leiden vanzelf tot grotere leugens. Onze hersenen wennen aan steeds grotere oneerlijkheid, waardoor bedrog makkelijker wordt. Dat blijkt tenminste uit nieuw hersenonderzoek.

Nederlandse en Britse neurowetenschappers brachten tachtig mensen in een situatie waarbij ze herhaardelijk konden liegen én waarbij ze meer betaald konden krijgen als ze grotere onwaarheden zouden vertellen. Tijdens het experiment kregen proefpersonen een foto te zien van een pot vol muntgeld. In een andere kamer zat iemand anders met een veel onduidelijker foto en die toch moest raden wat er in de pot zat. De proefpersoon moest die ander adviseren, dus wat hij vond dat diegene zou moeten raden. Hoe meer die ander het bedrag zou overschatten, des te meer de proefpersoon zou krijgen.

Volgens de onderzoekers hebben ze zo voor het eerst met een onderzoek kunnen aantonen dat mensen steeds erger kunnen liegen naarmate ze het vaker doen. Om dat vast te stellen maakten de onderzoekers hersenscans waaruit zou blijken dat ons brein steeds meer gewend raakt aan oneerlijkheid. De scans lieten zien dat bloedtoevoer en hersenactiviteit in het emotionele centrum van ons brein afnemen naarmate we meer liegen. Daardoor voelen we er steeds minder bij als we méér gaan liegen. Dus hoe vaker je liegt, des te kleiner de kans dat schaamte of een schuldgevoel je dwarszitten. Een van de onderzoekers vergelijkt het met iemand die zijn eigen parfum steeds minder ruikt, en er dus meer van gaat gebruiken.

Hoewel dit maar een klein onderzoek is in een laboratorium-omgeving, vermoeden de onderzoekers dat zo’n glijdende schaal van steeds grotere oneerlijkheid in de wereld buiten het lab ook wel te vinden is; denk maar aan de politiek of ontrouw in relaties. Het onderzoek toont aan hoe het komt dat liegen sommige mensen in sociale situaties steeds beter afgaat, namelijk gewoon door te oefenen. Er steekt dus zeker een gevaar in kleine leugentjes om bestwil, omdat die kunnen leiden tot grotere en ergere leugens.

De onderzoekers voerden een paar varianten uit van het experiment. Hoe vaker de proeven werden gedaan, en hoe groter het voordeel voor de proefpersonen, des te erger ze bereid waren om te liegen. Het effect was zo opvallend, dat de onderzoekers zelfs konden voorspellen hoe erg iemand zou liegen op basis van de afnemende ’emotionele’ hersenactiviteit. Er zaten ook wel mensen in het onderzoek die niet logen en dus ook niet steeds erger liegen, maar om vast te stellen hoe veel van dat soort mensen er zijn, is er meer onderzoek nodig.