IQ: zijn we steeds dommer aan het worden?


IQ of gebrek daaraan

In de twintigste eeuw werden mensen steeds slimmer. Iedere generatie kreeg er een paar IQ-punten bij, een fenomeen dat naar zijn ontdekker het Flynn-effect heet. Maar als de voortekenen niet bedriegen is dat effect uitgewerkt. Sterker nog, er zijn aanwijzingen dat we nu weer wat dommer worden. Waarom?

Waarschijnlijk is de mensheid al millennia slimmer aan het worden. We gingen in steeds complexere groepen samenleven en hadden daarom steeds meer behoefte aan intelligentie. Om regels op te stellen, afspraken te maken en problemen op te lossen. In de twintigste eeuw vroeg nieuwe technologie om meer abstract denkvermogen, een oorzaak van onze steeds hogere IQ-tests.

Recent onderzoek van de Nieuw-Zeelandse University of Otago toont aan dat de stijging van IQ-scores stil is komen te liggen. In Scandinavische landen is sinds 1995 zelfs een daling te zien. In de VS stijgt het IQ nog door, in Nederland ligt het al enkele jaren stil op hetzelfde niveau. Bij de Britten lijkt het te schommelen. Het zijn aanwijzingen dat het Flynn-effect wel eens uitgewerkt kan zijn.

Hoe dat komt, is wetenschappers nog een raadsel. Het kan zijn dat technologie zo goed is geworden, dat we zelf minder nadenken. Anderen denken dat domheid niet meer dodelijk is in onze maatschappij vol rubberen tegels, dommerds planten zich dus voort. Andere psychologen denken dat onze tijd vraagt om andere mentale vaardigheden dan pure rekenkracht. Kritisch denken bijvoorbeeld, een manier van redeneren die onafhankelijk is van intelligentie.