Ierse hongersnood verklaard


ierse-hongersnood

Het is een van de bepalende momenten in de recente Europese geschiedenis: de grote Ierse hongersnood van 1845 tot 1850. Een miljoen mensen kwamen om, veel Ieren besloten hun toekomst buiten hun eigen land te zoeken en emigreerden naar de Verenigde Staten. Dat kwam omdat de aardappelen ziek waren, planten produceerden alleen maar kleine krieltjes, niet genoeg om de bevolking te voeden.

Historici en biologen uit Noorwegen en de VS hebben nu ontdekt wat voor ziekte de Ierse aardappelvelden trof en waar het vandaan kwam. Het gaat om de schimmel Phytophthora infestans en de ziekteverwekker was afkomstig uit Zuid-Amerika. De ziekte sloeg eerst over naar Noord-Amerika voor het de oceaan overstak om uiteindelijk in Ierland aan land te komen.

de onderzoekers waren in staat om de reis van Phytophthora infestans te volgen door wereldwijd de genetische opbouw van de schimmel te bestuderen. Zo konden ze zien hoe de schimmel zich ontwikkelde van de oorsprong tot het moment dat de Ierse aardappelvelden werden aangetast. Dat leert de wetenschap om beter te begrijpen hoe ziektes zich verspreiden; het kan in de toekomst helpen zulke gebeurtenissen tegen te gaan.

De oudst bekende genen van deze schimmel kwamen uit Colombia, wat de onderzoekers genoeg houvast geeft om te stellen dat de ziekte daar begon. Daarna dook de schimmel op in Costa Rica en nog wat later in de VS. Uiteindelijk deed de ziekteverwekker er een eeuw over om Ierland te bereiken. Daar stopte de schimmel niet, ook andere landen in Europa werden getroffen.

De hongersnood was echter het ergste in Ierland, omdat Britse grootgrondbezitters ander voedsel bleven exporteren naar het vaderland. Daardoor was er niets te eten voor veel boeren. Uiteindelijk daalde de bevolking van 8 miljoen naar 3,5 miljoen in enkele decennia. En de haat tegen de Britten werd een deel van de Ierse cultuur.

Het onderzoek staat in PLOSOne.