Nieuws

Iemand offeren? Niet als je hem kent


Stel, je staat op een krakkemikkige voetgangersbrug over een diep ravijn met zes andere mensen. Eentje daarvan heeft een zware rugzak. De brug dreigt ieder moment in te storten, jullie zijn samen te zwaar. Duw je de man met de rugzak van de brug af om de vijf anderen te redden?

Tweede dilemma. Je bent wisselwachter in een controlecentrum van de spoorwegen. Een trein is op hol geslagen. Je kunt hem op een baanvak leiden waar vijf arbeiders aan het spoor bezig zijn, of hem laten afbuigen naar een baanvak waar maar één persoon aan het spoor werkt. Wat doe je?

Zou je één persoon doden om al deze mensen te redden?

In het eerste geval zijn mensen geneigd om samen met de andere voetgangers in het ravijn te vallen. Ze kiezen niet voor een offer om de rest te laten overleven. In het tweede geval zetten ze de wissel vaak wél om richting de eenzame spoorwerker. Vreemd, terwijl beide scenario’s toch bijna identiek zijn en de uitkomsten potentieel hetzelfde.

Onderzoekers van de universiteit van Wenen (Oostenrijk) vonden ook uit dat mensen grotere moeite hadden om iemand te offeren die ze wel kennen, dan om een onbekende in de dood te jagen om anderen te redden. Bij dilemma’s als de twee hierboven werden proefpersonen onder de scanner gelegd. Vooral als ze voor het dilemma veel informatie hadden gekregen over de persoon die geofferd moet worden om anderen te redden, werkten de hersens op topcapaciteit.

Vooral de delen van de hersens die zelfcontrole en sociale interactie verwerken, zagen de onderzoekers veel activiteit. Niet verwonderlijk: hoe meer mensen van een persoon weten, hoe minder ze de neiging hebben hem te offeren. Zelfs niet als ze daar meerdere andere personen mee kunnen redden.

Het onderzoek staat in het huidige nummer van het vaktijdschrift PLOS One.

Follow Faqtman on Twitter