Nieuws

Hongerstaking: hoe werkt dat?


De Oekraïense oppositieleider Joelia Timosjenko is in hongerstaking gegaan. Hoe werkt dat? Hoe lang duurt dat?

De eerste hongerstaking van de moderne tijd is gehouden door Mahatma Ghandi, de geweldloze activist uit India. Hij hield in 1932 op met eten om de onlusten tussen hindoes en moslims te beteugelen. Zo lang zij bezig bleven elkaar in de haren te zitten, zou hij niet eten. Het werkte, de onlusten hielden op en Ghandi kon weer aan de dis.

Joelia Timosjenko

Sindsdien is de hongerstaking een van de favoriete middelen voor activisten die verder weinig machtsmiddelen hebben. In de jaren zeventig hielden gevangenen van zowel de het Ierse Republikeinse leger IRA als de Rote Armee Fraktion uit Duitsland hongerstakingen. Ze gingen daarbij tot het bittere eind. Bobby Sands van de IRA stierf in 1981 na 66 dagen zonder vast voedsel; Holger Meins van de RAF blies na 57 dagen zijn laatste adem uit. Hij woog toen nog 39 kilo bij een lengte van 1,86 meter.

Een gezond mens kan tussen de dertig en tachtig dagen zonder voedsel. Al na één dag begint het lichaam energie te putten uit glycogeen, suiker die is opgeslagen in de lever en spieren. Daarna begint de afbraak van vetweefsel en eiwitten uit het spierweefsel.

De hersens reageren op de verschrikkelijke honger die gepaard gaat met een hongerstaking door na verloop van tijd de hongerprikkel uit te schakelen en serotonine te produceren. Dat is een hormoon dat je euforisch maakt. De hongerstaker kan daarmee hernieuwde energie krijgen om door te gaan met het protest. Maar dat is slechts schijn. Al na een paar dagen daalt de bloeddruk en gaat het hart op een langzamer ritme over. Het lichaam wordt gevoeliger voor ontstekingen.

De eerste weken verliest een mens op die manier ongeveer een kilo per dag, later gaat dat naar beneden tot 200 gram. Na een maand is het lichaam zo verzwakt dat de bloeddruk in de hersens afneemt tot onder het kritische grens. De hersens zwellen daardoor op en de patiënt overlijdt. Dat wil zeggen, als infecties of hartproblemen de hongerstaker daarvoor niet al hebben omgebracht.

Follow Faqtman on Twitter