Hond heeft zelfbewustzijn


<honden

Zelfbewustzijn is een van de meest elementaire onderdelen van het bestaan voor ons mensen. Maar het is een verrassend zeldzaam concept als het gaat om andere dieren. Alleen dolfijnen, orka’s, makaken, eksters en een enkele Aziatische olifant lijken zichzelf als individu te herkennen. Panda’s, duiven zeeleeuwen, gorilla’s en verschillende soorten apen hebben het niet.

Traditioneel wordt het zelfbewustzijn getest via het spiegelexperiment. Als een dier zichzelf herkent in een spiegel, dan gaan onderzoekers er van uit dat het zelfbewustzijn bezit. Bij de test wordt met een laserpointer een rode stip op het lijf van het dier aangebracht. Als het dier de spiegel gebruikt om die stip te onderzoeken, heeft het door dat het bestaat en gereflecteerd wordt.

Honden lopen spiegels straal voorbij. Ze hebben geen enkele aandacht voor hun spiegelbeeld, zelfs als een rode stip op hun vacht wordt geprojecteerd. Hebben ze dus geen zelfbewustzijn? Jaren werd gedacht van niet. Aan de Russische universiteit van Tomsk waren onderzoekers daar niet van overtuigd. Honden zien slecht, zeker op korte afstand. Maar ze ruiken des te meer. Daarom werd een alternatief zelfbewustzijnsexperiment bedacht. Daarvoor gebruikten ze urine.

Honden ruiken graag aan urine, het vertelt ze over hun soortgenoten. Van vier honden werd de urine verzameld en ze werden er aan blootgesteld door watten in die urine te dopen. De honden roken aan de urine van andere honden veel langer dan aan die van henzelf. Behalve de geur hadden ze geen enkele andere aanwijzing welke urine van wie was.

Dat betekent dat de honden zichzelf herkennen in een groep en dus zelfbewustzijn hebben, concluderen de Russen in het vakblad Ethology, Ecology and Evolution. Vooral ook omdat oudere honden vrijwel niet aan hun eigen urine ruiken en zelfbewustzijn sterker wordt tijdens het leven. En het betekent ook dat zelfbewustzijn zich op allerlei manieren kan manifesteren. Dat mensen zo verzot zijn op spiegels, betekent niet dat andere dieren dat ook zijn.