Hoe betrouwbaar is de Eurobarometer?


Eurobarometer

‘Drie kwart van Nederlanders voelt zich EU-burger’, kopten veel media de afgelopen dagen. Dat deden ze naar aanleiding van de Eurobarometer, een halfjaarlijkse steekproef over de houding van Europeanen ten opzichte van de Europese Unie. Maar hoe betrouwbaar is dat onderzoek?

De onderliggende datasets van dit onderzoek zijn niet openbaar gemaakt. Kantar, dat het Nederlandse deel van het onderzoek uitvoert, weigert ze te geven. Delen van de data van oude barometers zijn wel openbaar, daaruit komt een ander beeld naar voren dan de persberichten doen geloven.

Hoe representatief zijn de barometers? Er zijn bij oude barometers ongeveer duizend Nederlandse respondenten op de vragenlijsten van Kantar. Op een bevolking van ongeveer 17 miljoen is dat weinig. Volgens een concurrent van Kantar, CheckMarket, is voor een betrouwbaarheid van 95 procent minstens het dubbele aantal respondenten nodig. Met kleinere aantallen stijgt de foutmarge en daalt de betrouwbaarheid.

Dan over dat gevoel van Europees burgerschap. In de enquête krijgen respondenten vijf mogelijke antwoorden op de vraag: voelt u zich EU burger? Dat zijn ‘absoluut’, ‘in zekere mate’, ‘niet echt’, ‘zeker niet’ en ‘weet niet’. Recente cijfers zijn opnieuw niet voorhanden, maar de EU heeft zelf de data van oude onderzoeken ter beschikking gesteld.

Daaruit blijkt dat de meeste antwoorden worden gegeven rond het veilige midden: ‘in zekere mate’ en ‘niet echt’. In Nederland voelt maar 31 procent van de mensen zich ‘absoluut’ EU burger; 44 procent ‘in zekere mate’ – een cijfer dat lager ligt dan in voorgaande jaren. Veel landen zijn negatiever over de EU. Daaronder Roemenië, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Letland.

In tegenstelling tot de jubelende persberichten, is het aantal mensen dat in Nederland lauwwarm tegenover de EU staat (‘in zekere mate’) vrijwel gelijkgebleven de afgelopen tien jaar. Het aantal mensen dat zich absoluut EU-burger voelt is wel gestegen, met tien procentpunten. Het aantal mensen dat ‘niet echt’ dat gevoel had, is gedaald van 25 naar 19 procent.

Een ‘diepe verbondenheid’ met de EU – een andere vraag in het onderzoek – voelt maar 6 procent van de Nederlanders. Gevraagd naar welke voordelen de EU heeft gebracht is ‘goedkoper bellen in het buitenland’ het meest gegeven antwoord. Enthousiasme voor de EU lijkt dus nog altijd beperkt in Nederland.