Hoe Aids naar het westen kwam


gaetan-dugas

Decennialang stond hij bekend als ‘patiënt nul’, de man met wie alle ellende begon. Gaëtan Dugas was een Canadese steward die geregeld op het Caribisch Gebied vloog. Hij was ook homoseksueel. Begin jaren tachtig kreeg hij een vreemde ziekte, waaraan hij in 1984 overleed. Toen was al vastgesteld dat het Aids was.

Dugas was de eerste patiënt die deze ziekte in het westen kreeg, luidde jarenlang de theorie. De Canadees zou het hebben opgelopen op een reis naar het Caribisch Gebied en hebben meegenomen naar het noorden. Hij zou door zijn seksuele contacten in New York en Quebec verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van de ziekte in het westen. Patiënt Zero werd hij genoemd, de bron van Aids in de VS en later Europa. Maar nieuw DNA-onderzoek pleit de steward vrij.

Een internationaal team van genetici uit onder andere België, Groot-Brittannië en de VS gebruikt de laatste technieken om de oorsprong van het virus te ontrafelen. Ze zijn er achter gekomen dat Aids al in 1971 in de VS werd geïntroduceerd, eerst in New York, daarna in San Francisco. Het was naar dat land gekomen via Haïti, waar het virus in 1967 aankwam via Afrika.

Dat wil zeggen dat er niet één infectiehaard was in de vorm van een steward. Toen Dugas de ziekte kreeg, was hij al een van duizenden mensen met het HIV-virus onder de leden. Hoe het virus wel naar Haïti kwam en later naar de VS, valt niet meer na te gaan, zeggen de onderzoekers in het tijdschrift Nature. Het kan via seksueel contact zijn gegaan, maar ook via bloedproducten of de dierlijke weg.

Dugas verdient een betere plek in de medische geschiedenis. Voor zijn dood hielp hij onderzoekers actief mee om te ontdekken welke ziekte hij had. Toen dat eenmaal vaststond, spoorde hij veel van zijn sekspartners op om ze te waarschuwen voor de ziekte.