Nieuws

Grootmoeder hielp mensheid


Een vrouwelijke chimpansee wordt gemiddeld een jaar of dertig, hooguit veertig. Ze heeft dan kleintjes gebaard en haar taak volbracht, ze kan rustig sterven. Menselijke vrouwen daarentegen worden tegenwoordig wel tachtig. Het verschil komt voor een gedeelte door wat het ‘grootmoeder effect’ wordt genoemd. Die theorie heeft nu een steuntje in de rug gekregen.

Stel je een groep mensachtigen voor op de vlakte van Afrika, lang geleden. De meeste vrouwen uit die groep worden net zo oud als chimpansees nu: een jaar of dertig, veertig. Maar één vrouw heeft bijzonder goede genen. Ze wordt behoorlijk wat ouder en maakt mee dat haar dochters ook weer kinderen krijgen. Met andere woorden: ze wordt oma.

Ze helpt mee bij het verzorgen van haar kleinkinderen. Dat stelt haar dochter in staat om meer kinderen te krijgen, ze hoeft minder lang de borst te geven. Daardoor worden de genen die voor een lang leven zorgen vaker doorgegeven. De levensverwachting van de groep gaat daardoor op termijn omhoog.

Deze theorie (want dat is het tot nu toe) is gedeeltelijk bevestigd. Een internationaal team van antropologen liet een computer doorrekenen hoe lang het zou duren voor één grootmoeder zou zorgen voor een populatie waarin bijna elke vrouw grootmoeder wordt. Het antwoord is dat 24.000 tot 60.000 na de eerste grootmoeder de vrouwelijke levensverwachting met 49 jaar is toegenomen, ongeveer het verschil tussen chimpansees en mensen.

De grootmoedertheorie is daarmee niet definitief bewezen – misschien lukt dat wel nooit – maar het is wel duidelijk dat oma’s een belangrijke rol spelen in onze geschiedenis.

Follow Faqtman on Twitter