Nieuws

Goed geheugen: toch valse herinneringen


‘Er bestaan bewegende beelden van de moord op Pim Fortuyn, dat is heel bekend.’ Wie dat aan een collega’s of vrienden vertelt en dan vraagt of zij die beelden hebben gezien, krijgt vaak het antwoord ‘oh ja, die ken ik’. Terwijl er geen bewegende beelden zijn. De suggestie dat een bewakingscamera opnames heeft gemaakt van de moord, is genoeg voor veel mensen om een valse herinnering te krijgen dat ze die opnames hebben bekeken.

Voor je zegt dat jou zoiets niet zou overkomen: zelfs mensen van wie is vastgesteld dat ze een zeer goed en gedetailleerd geheugen hebben, kunnen last krijgen van dergelijke valse herinneringen. Aan de Amerikaanse universiteit UC Irvine werd aan een groep proefpersonen met zeer goede geheugens vertelt dat er opnames waren van vlucht United 93, die op 11 september neerstortte in Pennsylvania voor de kapers het toestel op het Witte Huis konden laten klappen.

Zelfs de proefpersonen met een supergeheugen (mensen die zich kunnen herinneren wat ze 10 jaar geleden als ontbijt hebben gegeten) namen deze valse herinnering over. In een ander experiment slaagden de psychologen van Irvine er in om in een waargebeurd verhaal valse details te stoppen. Ook die details herinnerden de mensen met een supergeheugen zich later.

Deze nieuwe studie, in het vakblad Pnas, heeft nogal wat gevolgen voor de manier waarop bijvoorbeeld ooggetuigen worden gebruikt in rechtszaken. Tot nu toe werd gedacht dat er nogal wat verschillen zaten in de gevoeligheid voor valse herinneringen. Hoe beter het geheugen, hoe minder gevoelig mensen er voor zouden zijn. Dat blijkt dus nu onzin.