Nieuws

Geheimzinnige vazen ontrafeld


Op oude Griekse vazen staan vaak onbegrijpelijke letterreeksen. Jaren lang hebben deskundigen gepuzzeld op wat die betekenen. Meestal werden de letters afgedaan als onzin, grap of het werk van een analfabete vazenbakker. Nu heeft een historicus het mysterie opgelost – althans voor een aantal vazen.

De letterreeksen vind je vooral op vazen van de late Archaïsche en vroeg klassieke periode (circa 550-450 v.Chr.) uit het oude Griekenland. Vaak bevatten deze vazen afbeeldingen van de goden en cijfers. Verspreid over de vazen staan ook letters, maar die vormen geen woorden. Er zijn ongeveer 1500 vazen of fragmenten van vazen bekend die deze mysterieuze reeksen bevatten.

Veel daarvan zijn in bezit van het Getty Museum in het Amerikaanse Malibu. Een onderzoeker van dat museum viel het op dat veel vazen geen Grieken afbeelden, maar Scythen en Amazones, volkeren uit een gebied in het tegenwoordige Iran en de Kaukasus. Zouden de letters in een vreemde taal zijn?

De onderzoeker stuurde verschillende letterreeksen naar linguïsten die zijn gespecialiseerd in de oude talen van dat gebied. Niemand kon er wijs uit worden, behalve de man die oud-Tsjerkessisch bestudeert. In één van de letterreeksen herkende hij de zin ‘laat de hond los’. Die zin stond inderdaad bij een afbeelding van een Amazone met een hond. Op een andere vaas stond ‘we helpen elkaar’. Een andere vaas bevatte schijnbaar de naam of bijnaam van een Amazone-krijgster: ‘haar uitrusting waard’.

De Griekse vazenmakers hebben schijnbaar de vreemde taal in Griekse letters omgezet. Dat deden ze zo goed, dat we het nu nog kunnen lezen. Dankzij de ontdekking hebben we ineens meer inzicht in hoe de Grieken met andere volkeren samenleefden. Het onderzoek staat in het tijdschrift Hesperia.