Facebook is niet de waarheid


desinformatie

Sociale netwerken verspreiden geruchten en desinformatie bijzonder effectief. Hoe en waarom hebben onderzoekers nader onderzocht. Het toont: groepen vrienden functioneren als ‘echokamers’ voor geruchten door ze meer en meer te delen. Een bericht kan daardoor de karakteristieken van een lawine krijgen: het begint met een kleine sneeuwbal en uiteindelijk komt een hele berghelling naar beneden.

Dat komt omdat vriendengroepen op sociale media vaak hetzelfde wereldbeeld hebben. Post iemand iets dat overeenkomt met dat wereldbeeld, dan nemen anderen dat gretig over. Het past immers in ieders straatje en versterkt het groepsgevoel. Of het waar is, lijkt minder belangrrijk.

Tot deze ontdekking kwam het Institute for Advanced Studies in het Italiaanse Lucca tijdens een studie van desinformatie via de sociale media. Dit aspect van sociale media is niet ongevaarlijk. Zo vonden de Italianen een paar gevallen waarin gevaarlijke samenzweringstheorieën tot nogal wat onrust zorgden.

Een militaire oefening in de VS werd in bepaalde netwerken in dat land het begin van een burgeroorlog. Het had niet veel gescheeld of bepaalde types hadden de wapens opgenomen om te strijden tegen de federale overheid. Wat de Italianen vooral opviel is de snelheid waarmee deze berichten zich verspreiden over groepen mensen (grafiek), nieuws wordt zonder checken gedeeld en serieus genomen.

Wat zou kunnen helpen, is een betrouwbaarheidsindex voor nieuwsberichten. Google werkt daaraan, melden verschillende media. Maar of dat zal helpen bij mensen die ‘mainstream media’ juist totaal niet betrouwbaar vinden, is de grote vraag. Het inzetten van gezond verstand lijkt een betere oplossing.