Nieuws

Esperanto 125 jaar


Deze week is het 125 jaar geleden dat de Poolse arts Ludwik Lejzer Zamenhof een studieboek publiceerde voor een nieuwe taal. Esperanto moest een manier worden waarop mensen over grenzen met elkaar konden communiceren. Doordat het een geheel nieuwe taal was – samengesteld uit verschillende andere talen – zou niemand een voordeel hebben boven een ander. Met Esperanto (hoop) moest de vrede een stapje dichterbij komen.

Een Esperantoconferentie in 1905. De man met de bril achteraan de tafel is Ludwik Lejzer Zamenhof.

Het idee om een wereldtaal te maken was niet nieuw. Einde 19e eeuw kwamen meer mensen op het idee. Naast Esperanto werden in deze jaren meer dan tien andere ‘talen van de vrede’ bedacht. Zo was tien jaar voor Esperanto een poging gedaan om Volapük te lanceren, een taal waarmee christenen rond de wereld met elkaar moesten communiceren.

De gedachte achter al die nieuwe talen was dat mensen oorlogen met elkaar voerden omdat ze elkaar niet begrepen. Door een wereldtaal te bedenken, zouden mensen met elkaar kunnen spreken en zou vijandigheid tot het verleden horen. Volkeren zouden meer begrip voor elkaar krijgen. In de eerste helft van de twintigste eeuw vonden dictators als Hitler en Stalin Esperanto daarom maar verdacht, zij wilden juist nationalistisch zijn.

Esperanto bestaat nog altijd. Er zijn tussen de 10.000 en 2 miljoen sprekers van deze taal op aarde. Op een wereldbevolking van 7 miljard mensen is dat een druppel op een gloeiende plaat. Je zou kunnen zeggen dat Esperanto mislukt is. Toch blijft de taal leven en is er een groep hardnekkige aanhangers van het gedachtegoed van Zamenhof. Er wordt tegenwoordig zelfs gerapt in Esperanto en er is een Esperanto versie van Wikipedia.

Andere bedachte talen
Eurolengo Een mix van Spaans en Engels, bedacht in de 20ste eeuw. Moest de wereldtaal worden.
Loglan Taal bedacht in de jaren vijftig om taalkundig onderzoek te kunnen doen. Werkte niet zoals verwacht.
Talossisch De officiële taal van het ministaatje Talossa, in de jaren zeventig uitgewerkt door een puber in Amerika. Het concept bestaat tot de dag van vandaag, inclusief eigen taal.
Klingon Taal ontworpen voor de serie StarTrek. Door enthousiastelingen verder uitgewerkt. Bekendste zin: ‘bortaS bIr jablu’DI’ reH QaQqu’ nay’ (‘Wraak is een gerecht dat je het beste koud kunt eten’).

Follow Faqtman on Twitter