Nieuws

Enorme golf lava stroomt over maan


lj7katpqwyi3xiyfti2b

Een van de manen van de planeet Jupiter wordt overstroomd door lava, nadat de grootste vulkaan in ons zonnestelsel is uitgebarsten. De enorme vulkaan heeft een gat in het oppervlak geslagen van 13.000 vierkante kilometer.

Astronomen hebben twee gigantische golven van lava waargenomen die tegen de rand klotsen van een grote vulkanische krater ter grootte van half Nederland.

Op Io, de vierde grootste maan van Jupiter, is Loki Patera te vinden, de meeste actieve vulkaan in ons zonnestelsel. Geologische krachten zorgen voor uitbarstingen die deze enorme golven veroorzaakten. Io is een van de 67 manen van Jupiter. De maan is iets groter dan onze eigen maan en er is waarschijnlijk minder water te vinden dan op elk ander hemellichaam in ons zonnestelsel. De vulkanische activiteit is zo hevig, dat wolken van zwavel en zwaveldioxode 500 kilometer de ruimte in worden gespuwd.

Door telescopen konden de sterrenkundigen zien dat de golven begonnen op verschillende plekken en in verschillende richtingen rolden, totdat ze elkaar een maand later tegenkwamen. De ene golf rolt over de maan met één kilometer per dag en de andere twee keer zo snel. De waarnemingen werden gedaan 75 dagen nadat de twee golven bij elkaar kwamen.

De ontdekkingen laten zien hoe geavanceerd de technologie is die de astronomen inmiddels tot hun beschikking hebben. Die stelt ze in staat om met een telescoop op een berg in Arizona zelfs kleine golfjes in de zee van lava waar te nemen op een afstand van 629 miljoen kilometer. De telescoop, Large Binocular Telescope, kon in maart 2015 zijn waarnemingen doen dankzij een bijzondere stand van de manen en planeten. Op dat moment schoof een andere maan van Jupiter, Europa, voor Io langs. Daardoor werd meer en meer licht van de enorme vulkaan tegengehouden en konden gedetailleerde infraroodfoto’s worden genomen van verschillende stukken van de met lava gevulde krater. Zo konden de astronomen zien waar de meest verse, heetste lava was en waar de lava al wat was afgekoeld. De temperatuur onthult dus hoe recent de magma naar boven is gekomen. Daar kon uit opgemaakt worden waar de golven ontstonden en hoe ze over het oppervlak rolden.