Een kaart naar de sterren


sterrenkaart

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA heeft net de meeste gedetailleerde kaart ooit van ons sterrenstelsel gepubliceerd. Daarop zijn 1142 miljard sterren te zien, die werden waargenomen door het Gaia ruimteobservatorium. Gaia werd in 2013 gelanceerd en begon midden 2014 met het scannen van de ruimte om ons heen. Daarbij werden aan de lopende band nieuwe sterren ontdekt.

Deze kaart is een enorme prestatie van ESA, waaraan 450 mensen anderhalf jaar hebben gewerkt. De vorige kaart bevatte twintig keer minder sterren en was afkomstig van de Hipparcos satelliet, gelanceerd in 1989. De nieuwe technologie van Gaia betekent dat we ook de zwakste sterren kunnen observeren. Daarom bevat deze kaart 400 miljoen nieuwe exemplaren; de Melkweg is dus nog groter dan we tot nu toe dachten.

Bovendien kunnen we deze kaart vergelijken met de kaart van Hipparcos, wat sterrenkundige in staat stelt om te zien of sterren verplaatst of verdwenen zijn. Dat vertelt ons iets over hoe de Melkweg zich ontwikkelt. Het is voor het eerst dat wetenschappers deze mogelijkheid op grote schaal hebben.

De nauwkeurige metingen zijn het resultaat van een technisch hoogstandje. Gaia hangt op 1,5 miljoen kilometer van de aarde en hoeft dus niet door de dampkring te kijken. De satelliet heeft ook geen last van lichtvervuiling en andere stoorzenders. Er zit een 1 miljard pixel camera in, die in staat is de dikte van een menselijke haar vast te leggen op een afstand van 1000 kilometer.

Dat betekent dat sterrenkundigen de beweging van sterren op 4800 lichtjaren kunnen zien. Dergelijke details waren tot nu toe niet beschikbaar. En dat terwijl Gaia nog maar net is begonnen. De donkere vegen op de kaart zijn regio’s waar de camera tot nu toe slechts een initiële scan van heeft gemaakt. Als de satelliet zich langer op die plekken richt, komen nog meer details binnen.