Duitsland stopt puzzelen op Stasi dossiers


Stasi

Toen de DDR 28 jaar geleden op haar laatste benen liep, sloeg de paniek bij de Stasi toe. De geheime politie van de communistische vazalstaat had in de decennia daarvoor de meest vreselijke misdrijven tegen de menselijkheid gepleegd. Als de DDR zou ophouden te bestaan, zou het archief van de dienst een perfecte bron vormen voor aanklachten tegen agenten en informanten.

Dus begonnen medewerkers de dossiers door shredders te halen. Maar dat ging niet snel genoeg, vandaar dat het grootste deel van de dossiers met de hand is verscheurd. De snippers werden in 16.000 zakken gestopt. In totaal 600 miljoen stukken papier, goed voor 40 tot 45 miljoen pagina’s informatie. Twee maanden lang werden de zakken gevuld.

Die snippers weer bij elkaar brengen is een heidens karwei, werd duidelijk na de vondst van de zakken. Maar computers kunnen uitkomst bieden. Snipper-reconstructie-programma’s zijn er genoeg. Geheime diensten maken er gebruik van, maar bijvoorbeeld ook archeologen. Voor de geschiedschrijving zou de reconstructie van onschatbare waarde kunnen zijn. Om nog maar te zwijgen van vervolging van ex-Stasi medewerkers.

protest tegen StasiSpeciaal voor de reconstructie van de pagina’s ontwikkelde het Duitse Fraunhofer Institut een ontsnipper-programma, ePuzzler. Het won in 2013 de EARTO innovatieprijs van de Europese Unie. Het Duitse parlement stelde 2 miljoen euro ter beschikking om aan het ontsnipperen te beginnen. Dat begon, heel voorzichtig. Zo’n 1,6 miljoen pagina’s werden al weer samengesteld. Daaronder documenten over het door de staat ingestelde dopingregime voor atleten. Dat ging met de hand, iedere snipper dient op een scanner te worden gelegd.

Daar blijft het nu bij. De dienst die zich bezig houdt met het beheren van de dossiers, waar ook voormalige Stasi-employees werken, heeft aan het Duitse persagentschap DPA laten weten dat het project stilligt. Het is toch te duur en het gaat de langzaam. Het Fraunhofer Institut heeft aangeboden om robotarmen te ontwikkelen die de snippers automatisch onder de scanners leggen, maar geld daarvoor ontbreekt. Een belangrijk stuk recente Duitse geschiedenis blijft daardoor onbekend. Daders gaan vrijuit.