Drama: nepnieuws wordt valse herinnering


referendum ierland

We staan wekelijks bloot aan nepnieuws, vooral via sociale media. Sommigen van ons herkennen dat beter dan anderen. Probleem is alleen dat het hardnekkig is. Verzonnen nieuwsfeiten blijken zich namelijk te ontwikkelen tot valse herinneringen. Toepasselijk voor het post-waarheid tijdperk?

University College Cork gebruikte het Ierse referendum over het afschaffen van abortus vorig jaar als een gelegenheid om de invloed van nepnieuws te onderzoeken. Dik 3000 proefpersonen kregen tijdens het onderzoek echt en vals nieuws over het referendum te zien. Het verzonnen nieuws ging vooral over gebeurtenissen en wat mensen zouden hebben gezegd in discussies.

Enige tijd later werden de proefpersonen gevraagd naar hun beleving van het referendum. Daarbij gingen de onderzoekers natuurlijk ook dieper in op het nepnieuws dat ze zelf hadden gecreëerd. Een groot deel van de proefpersonen beweerde daarbij dat ze zich herinnerden dat campagnemateriaal illegaal was betaald door buitenlandse geldschieters – een verzinsel van de onderzoekers. Hun herinnering aan dat ‘feit’ was zelfs ouder dan het nepnieuwsbericht, zo waren deze mensen overtuigd.

Een valse herinnering dus, aangezien beide campagnes met Iers geld waren gefinancierd. Opmerkelijk was dat proefpersonen vooral nepnieuws tot herinnering maakten als het ging over het standpunt waar ze het niet mee eens waren. Het waren bovendien hardnekkige valse herinneringen. Zelfs als de proefpersonen te horen kregen dat het vals nieuws was, bedacht voor het onderzoek, geloofden ze hun herinnering nog.

Nog erger, de proefpersonen hadden zelf details over het ‘nieuws’ erbij verzonnen, schrijven de onderzoekers in vakblad Psychological Science.