Nieuws

Dieren gehoorzamen aan onzichtbare straf


In dieren- en mensengemeenschappen is samwerken vaak van levensbelang. In de complexe menselijke samenleving gelden wetten en regels om te zorgen dat niet sommige leden van de gemeenschap spullen van anderen pakken of ze mishandelen. Politie ziet op de naleving toe, en wie toch de fout in gaat riskeert zware straffen. Daarom bedenken veel potentiele spelbrekers in de samenleving zich – beter braaf zijn dan brommen.

Toch maar niet stout zijn dan?

Ook veel dieren leven in ingewikkelde samenlevingsvormen, waarin de leden zich aan allerlei ´regels´ houden. Een groot probleem in het dierenonderzoek is dat zelden ´straffen´ wordt gezien. Gehoorzamen dieren nou ´uit zichzelf´ of uit angst voor ´onzichtbare´ straf?

Dieren zijn net mensen, blijkt uit een analyse aan de Britse universiteit van Exeter. Zo voert onderzoeker Michael Cant een koraalbewonend visje op die in groepen leeft waarin alleen het grootste exemplaar kinderen krijgt. Alle andere visjes, van aflopende grootte, schikken zich in een soort wachtrij, kennelijk wachtend om zich ook eens te mogen voortplanten. Waarom de wachtrij in stand bleef, bleek toen kunstmatige wachtrijen werden gemaakt met aan de top visjes van vrijwel gelijke grootte. Direct braken felle gevechten uit, waarin de ene top-vis de andere eruit probeerde te gooien. Het bleek dat vissen lager in de natuurlijke wachtrijen expres minder aten, vanwege de dreiging van straf wanneer ze verder groeiden. Bij poetsvissen die parasieten uit de bekken van grotere vissen halen, speelt ook iets dergelijks. Soms bijten zij ook de gastheer, maar dit leren zij razendsnel af naarmate de gastheer sneller vertrekt en ze helemaal zonder voedsel achterlaat. Ook hier hield de dreiging van straf ´de boel bij elkaar´.

Bron: Proceedings of the Royal Society