Nieuws

De psychologie van het herhalen


Een van de hoekstenen van de wetenschap is dat experimenten herhaald dienen te worden. Als de ene wetenschapper bij een bepaald experiment een bepaalde uitkomst krijgt, dan zou een collega aan een andere universiteit bij herhaling van dat experiment dezelfde uitkomst moeten krijgen. Die bevestiging zorgt dat je toevalstreffers eruit filtert.

Maar wetenschappers vinden het herhalen van andermans experimenten niet interessant. Ze willen zelf dingen ontdekken. Vooral in de psychologie wordt bijna geen enkel experiment nog eens gedaan, slechts 1,07 procent van de experimenten gaat op herhaling.

Dat is niet goed, vindt een internationale groep van psychologen. Ze hebben zich verenigd in het Many Labs Project. Doel van dit project is om de belangrijkste experimenten van de afgelopen decennia te herhalen om te zien of ze dezelfde uitkomsten krijgen. Er zijn op die manier 13 experimenten gedaan, waarvan tien reproduceerbaar waren. Drie experimenten hadden een andere uitkomst, zo schrijven ze in het vakblad Social Psychology.

Een van de experimenten die werd bevestigd is dat fans bij bijtende kou vaker toch naar het stadion gaan als ze hun ticket hebben betaald en dat ze sneller wegblijven als hun ticket gratis was. Ook de theorie dat een dubbele zes bij het dobbelen beter in het geheugen blijft zitten dan een andere cijfercombinatie ging ook in de herhaling goed.

Een experiment dat minder duidelijke resultaten gaf, werd door de Nederlandse psycholoog Eric Wesselmann herhaalt. Het gaat om de deviation rejection theory. Die zegt dat mensen die zich constant tegen groepsnormen verzetten, steeds minder in de groep te zeggen krijgen. Dat effect was nog steeds een beetje te zien, maar veel minder duidelijk dan bij het eerste experiment in 1951.

Een experiment dat totaal niet hetzelfde resultaat had, betrof hete of koude dranken. Tijdens het eerste experiment, een paar jaar geleden, was aangetoond dat mensen met een kop hete drank in hun hand royaler en voorzichtiger zouden zijn. Dat kwam niet opnieuw uit de test.