De farao die een teen verloor


Ramses III

Dat farao Ramses III (1186 tot 1155 voor Christus) is vermoord stond al vast. De documenten van de rechtszaak tegen zijn moordenaars zijn goed bewaard gebleven. Scans van zijn mummie uit 2012 toonden al aan dat hij wonden had. Maar dankzij nieuwe scantechnieken weten we nu ook hoe hij aan zijn einde kwam: het was een samenzwering. Dat staat in een nieuw boek: Scanning the Pharaohs.

Ramses leefde in een gevaarlijke tijd. Niet zelden werden farao’s vermoord door hun eigen familie om een ander gezinslid op de troon te krijgen. Slechts weinig koningen van het oude Egypte werden oud. Ramses de Derde werd vermoord door een van zijn haremvrouwen, Tiyi, die haar zoon Pentawer op de troon wilde krijgen. Daartoe moest ze bovendien ook kroonprins Ramses IV vermoorden, die meer recht had om zijn vader op te volgen.

Tot nu toe werd gedacht dat het met één messteek was gebeurd, snel en dodelijk. Maar een serie nieuwe scans toont aan dat de Egyptische koning heeft geleden. Zijn luchtpijp en slokdarm zijn doorgesneden en hij mist een teen. Dat wijst op een langdurig gevecht met meerdere aanvallers, waarbij de koning uiteindelijk het onderspit heeft moeten delven. Hij stierf aan zijn verwondingen.

Dat vonden ze in het oude Egypte niet chique; reden dat ze een soort post-mortem plastische chirurgie hebben gedaan, waardoor het lijk er redelijk goed uitziet. Dezelfde techniek is ook op het stoffelijk overschot van Toetanchamon toegepast. De mummie werd ook zo goed ingezwachteld dat alleen scans nu de waarheid kunnen onthullen. Die van een koning die stierf door een van zijn eigen zonen.

Een zoon die zelfmoord pleegde in de cel door gif te drinken, zo denken Egyptologen tegenwoordig. Zijn lijk is waarschijnlijk ook gevonden, nabij Luxor. De droom om zelf over Egypte te heersen, ging in rook op. Volgens teksten uit zijn tijd was hij een goede farao, die zorgde voor rechtvaardigheid en veiligheid.