Cliodynamica: ‘Westen breekt samen’


trump

Ergens in de komende tien jaar breekt de westerse samenleving in elkaar. Wat dan volgt, is een periode van chaos en strijd. Dat voorspelt de Amerikaanse professor Peter Turchin, van de University of Connecticut in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature. Het is geen wilde voorspelling, Turchin is een van de grondleggers van cliodynamica, het gebruik van wiskundige modellen om maatschappelijke problemen te voorspellen.

Een door Turchin ontwikkeld model gebruikt historische data in een poging toekomstige ontwikkelingen te voorzien. Voor de VS toont dat model aan dat de jaren zeventig een historisch keerpunt is geweest. Vanaf dat moment groeide de rijkdom van een groep Amerikanen. Zowel in absolute aantallen – er kwamen meer miljonairs – als in geld – de rijken werden veel rijker. Bovendien begonnen die rijken zich steeds meer met politiek bezig te houden, omdat ze dat zagen als sleutel om hun rijkdom te houden.

Het gevolg was heftige competitie binnen de elite. Dat leidde weer tot politieke fragmentatie, opportunistische miljonairs wilden allemaal president worden. Een voorlopig dieptepunt is volgens Turchin de verkiezing van Trump, een miljardair die met hulp van Russische hackers en Bulgaarse nepnieuwsverkopers president werd.

Dergelijke strijd door rijke elites om politieke macht is een van de indicatoren voor maatschappelijke chaos en het einde van wereldrijken, ontdekte Turchin. Andere slechte signalen zijn het onvermogen van staten om belasting te innen en het sterk toenemen van armoede. Ook die zijn aan de orde in de VS en andere westerse staten, waar grote bedrijven vaak nauwelijks belasting betalen en een arme onderklasse nauwelijks kan rondkomen.

Turchin benadrukt in Nature dat hij geen profeet is, maar zijn voorspelling baseert op keiharde cijfers. Ook heeft hij geen politiek doel met zijn publicatie, hoewel hij wel concludeert dat Donald Trump geen beleid voorstaat dat de trend zou kunnen ombuigen. Integendeel, hij versnelt de ontwikkelingen mogelijk alleen maar.