Nieuws

Chimps waarschuwen onwetende groepsgenoten


Chimpansees waarschuwen groepsgenoten die gevaar niet zien. Daarvoor is inzicht in anderen nodig.

Het is in het onderzoek naar diergedrag en intelligentie al langer een twistpunt: kunnen dieren zich nou wel of niet in anderen verplaatsen, en zo ja, welke diersoorten zijn er toe in staat? Mensen kennen een dergelijke ´Theory of Mind´ (ToM) vanaf een leeftijd van twee a drie jaar, en volgens theorie hebben autisten een niet goed functionerende ToM.
Misschien is het vermogen om in gedachten vanuit het perspectief van de ´ander´ te kijken, een van de meest essentiële verschillen tussen mensen en dieren. Maar eind 2011 liet een Duits onderzoek zien dat raven zich in soortgenoten lijken te verplaatsen (zie). Een nieuwe studie geeft nu ook chimpansees een zetje richting mens.

Waarschuwende chimpansee (´Blaf´)

Onderzoekers van onder meer het gerenommeerde Max-Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie (Leipzig, Duitsland) observeerden chimpansees in het wild in Uganda. Chimpansees zijn van nature als de dood voor giftige slangen. De onderzoekers legden een slangenmodel op een door groepjes chimpansees veelgebruikt pad door het bos, en filmden en noteerden wat er gebeurde. Bij acuut gevaar als van een aanvallende luipaard ´blaffen´ chimpansees in angst, maar bij minder directe bedreigingen klinkt een waarschuwend ´hoeh´. Hoeh-en, redeneerden de onderzoekers, verraadt de locatie van een chimpansee aan vijanden, waardoor naar verwachting de apen niet zullen waarschuwen wanneer dat overbodig is.

Analyse van de ruim honderd ´ontmoetingen´ met de slang leerde dat chimpansees vrijwel uitsluitend het waarschuwende geluid maakten wanneer de groepsgenoten waarmee zij langs het pad liepen onmogelijk de slang konden zien, en daardoor onwetend waren van het gevaar. Bij latere groepspassages langs de slang, werd alleen ge-´hoeh´d wanneer er chimpansees bij de groep waren gekomen die niet eerder de nep-slang hadden gezien of ervoor waren gewaarschuwd.

Sterke aanwijzingen, zo luidde de conclusie, dat chimpansees ´bijhielden´ wat anderen in hun groep wisten van het gevaar, en zich bij het waarschuwen dus in hun groepsgenoten verplaatsten.

Bron: Current Biology, 24 januari; Beeld: Dreamstime.