Nieuws

Buitengesloten worden doet pijn


Eventjes buitengesloten worden doet fysiek pijn en kan al negatieve psychische gevolgen hebben, beweert een Amerikaanse onderzoeker.

Genegeerd worden door collega’s, niet worden uitgenodigd op een feestje, of niet worden teruggebeld door een goede vriend. Het overkomt iedereen wel eens, en de psychologische gevolgen liegen er niet om. Mensen die twee of drie minuten genegeerd worden in direct gezelschap, kunnen hier al pijn aan ondervinden.

Ook in relaties worden mensen genegeerd

Tot deze conclusie kwam psycholoog Kipling Williams van de Purdue Universiteit in Indiana (VS). “Genegeerd of verstoten worden is een onzichtbare vorm van pesten die geen zichtbare blauwe plekken achterlaat en daarom vaak wordt onderschat.” Uit breinonderzoek blijkt echter dat pesten – actief of passief – zijn sporen achterlaat in de hersenen.

Als iemand wordt buitengesloten wordt de dorsale anterieure cingulate cortex in het brein actief, beweert Williams. Dit gebiedje in de hersenen wordt ook geprikkeld als we fysieke pijn ervaren. Een sociaal ‘letsel’ doet dus net zoveel pijn als een lichamelijk letsel.

Mensen hebben van nature een zeer sterke behoefte om ergens bij te horen. Onze verre voorouders hadden geen enkele kans op overleving als ze uit de groep werden geweerd. Alleen al door de dreiging om verstoten te worden, wordt hetzelfde alarmsysteem in onze hersenen geactiveerd als bij lichamelijke pijn. En volgens Williams treedt dit effect dus al op als we slecht een paar minuten worden genegeerd door een vreemde, dus bijvoorbeeld als de caissière in de supermarkt je geen blik waardig gunt of als jouw mening tijdens een vergadering wordt weggewuifd.

Volgens de professor reageren mensen verschillend op buitensluiting. Veel mensen gaan in eerste instantie proberen erbij te horen. Ze gaan zich heel meegaand en vriendelijk opstellen, proberen zo goed mogelijk samen te werken en delen complimentjes uit als dat even kan. Maar als er weinig hoop meer is, en hun sociale pogingen geen vruchten afwerpen, nemen ze hun toevlucht in provocatie of zelfs agressief gedrag om toch nog een beetje gevoel van controle over de situatie te behouden. Als dit meer regel wordt dan uitzondering, geven ze het helemaal op. Langdurige buitensluiting kan dan ook leiden tot depressiviteit of een sociaal isolement.

Genegeerd, buitengesloten op gepest worden doet dus echt fysiek pijn. En het kan ook op de lange termijn ernstige gevolgen hebben. Gek genoeg wordt hier door psychologen niet veel onderzoek naar gedaan, en dat terwijl er jaarlijks 400.000 kinderen in Nederland worden gepest en ook talloze volwassenen ermee te maken krijgen. Wat moet er gedaan worden om hier verandering in te brengen?

Bron: Current Directions in Psychological Sciences. Foto: Wan Rosli Othman, Dreamstime.