Betaald worden in bier


biernota

Het is boekhoudmethode die vooral onder studenten nogal populair is: alle geldbedragen worden omgerekend naar kratten bier. Zo’n 5000 jaar geleden was dat echter een normale manier om mensen te belonen voor geleverde arbeid. Het bewijs daarvoor is een kleitablet die in Turkije werd gevonden en nu in het bezit is van het British Museum.

De tablet is geschreven in Cuneiform, ook wel bekend als Spijkerschrift, een alfabet dat in Mesopotamië werd uitgevonden, ruwweg het huidige Irak. De tablet is eigenlijk een loonstrookje, maar dan wel van de vloeibare soort. Daarop is een gestileerd menselijk hoofd te zien dat eet, een afbeelding die ‘rantsoen’ betekent. Daarnaast is een driehoekig vat afgebeeld, het teken voor ‘bier’.

De rest van de tablet toont hoeveel bier voor welke klus werd betaald. Daarmee is ook aangetoond dat er al vroeg in de geschiedenis sprake was van arbeidscontracten en goed werkgeverschap. Al werd de beloning dan uitgekeerd in de vorm van gerstenat.

Dat levert natuurlijk de vraag op welke rol geld had in Mesopotamië. Uit opgravingen weten we dat het volk zilveren ringen gebruikte als ruilmiddel, zoals wij nu munten en briefgeld hebben. Maar schijnbaar was er ook de noodzaak om andere vormen van beloning te gebruiken.

Waarom? Een aanwijzing is de plek waar de tablet is gevonden, Çatalhöyük in Turkije. Daar werd het land gezamenlijk bewerkt, als op een coöperatieve boerderij. Het bier was een middelen om de boeren eerlijk te belonen. De drank was toen nauwelijks alcoholisch en bevatte veel suikers. Het kon als een soort vloeibare maaltijd worden gedronken. Een prima middel om gedane arbeid te belonen.