‘Aerosolen houden aardopwarming tegen’


luchtvervuiling boven China

Het had al veel warmer moeten zijn op aarde, maar dankzij microscopisch kleine deeltjes in de lucht, aerosolen geheten, valt het mee met de aardopwarming. Opmerkelijk detail: veel van die aerosolen worden door de mens in de atmosfeer gebracht en zien we als vervuiling.

Tot die bizarre conclusie komen wetenschappers van de Amerikaanse Yale universiteit en de Zweedse universiteit Stockholm na onderzoek. Zij analyseerden de meetgegevens van 1300 meetstations van 1964 tot 2010. Daarin was vastgelegd de temperatuur, de stralingsintensiteit van de zon en de hoeveelheid broeikasgassen in de lucht. Volgens de Amerikanen en Zweden bewijzen de cijfers dat aerosolen een derde van de opwarming van de aarde teniet hebben gedaan door zonlicht tegen te houden.

Aerosolen komen onder andere vrij bij vulkaanuitbarstingen. Vandaar dat het na een flinke uitbarsting het jaar daarop kouder is. Het meest extreme voorbeeld is de uitbarsting van de vulkaan Tambora in 1815. Het jaar daarop sneeuwde het in de zomer. Maar ook mensen produceren aerosolen, onder andere bij de verbranding van fossiele brandstoffen, of bij het platbranden van bossen. Deze deeltjes zijn zo licht, dat ze in de atmosfeer blijven zweven.

Vulkaanuitbarstingen zijn onregelmatig, de menselijke productie is veel meer continu. Het ligt dus ook voor de hand dat de huidige hoeveelheid aerosolen in de atmosfeer hoofdzakelijk door mensen is veroorzaakt. Wat we zien als vervuiling, zou ons wel eens tegen hoge temperaturen kunnen beschermen. Er zijn in het recente verleden ook wel eens voorstellen gedaan om extra aerosolen te produceren om de stijging van het CO2 gehalte in de lucht tegen te gaan.

Maar ook zonder zulke geo-engineering produceert de mens dus genoeg fijne deeltjes om die andere door mensen veroorzaakte vervuiling, broeikasgas, gedeeltelijk ongedaan te maken. Toch pleiten zowel de Zweedse als de Amerikaanse onderzoekers voor het aanpakken van het probleem bij de bron, de verbranding van fossiele brandstoffen. Alleen dan reguleert het klimaat zichzelf.

Beide onderzoeken zijn verschenen in Nature Geoscience.