Narcis bestrijdt mogelijk kankercellen


In grote delen van de wereld is de narcis een symbool van hoop in de strijd tegen kanker. De bloem blijkt ook écht kankercellen te kunnen bestrijden.

De natuur is vol met potentiële kanker-medicijnen. Tot nu toe zijn er stoffen en moleculen gevonden in druiven, bessen, olijfolie, anattozaden en zelfs eieren van zeeslakken. Belgische wetenschappers hebben ontdekt dat ook een werkzame stof uit narcissen kan helpen om de ‘nanomachientjes’ die tumoren helpen groeien uit te schakelen. De natuurlijke stof die nuttig blijkt is een alkaloïde die hemanthamine wordt genoemd, en die voorkomt in alle soorten narcissen.

Ribosomen zijn stelsels van moleculen die in alle cellen zitten. Ze zijn ontzettend klein, nog geen 30 nanometer in doorsnede, zodat iedere cel wel duizend ribosomen kan bevatten. Ze worden soms ‘nanomachines’ genoemd omdat ze al onze proteïnen kunnen maken die onze cellen nodig hebben. Tumoren kunnen ribosomen overnemen om zo enorm veel proteïnen te produceren zodat ze wild kunnen doorgroeien.

Maar dat mechanisme is mogelijk ook de zwakte van kanker. De Brusselse onderzoekers zagen dat de hemanthamine uit narcissen de kankercellen op verschillende manieren tegelijk aanvielen. Eerst stopten ribosomen met proteïnen produceren, waardoor tumoren minder hard groeiden. Daarna stopte de productie van ribosomen zelf. Daardoor nam niet alleen de groei van de tumor af, maar kwam er ook een stressreactie op gang in de cellen die kanker kunnen bestrijden. Een proteïne die bekend staat als p53, die normaal langzaam verdwijnt in gezonde cellen, werd ineens weer actief. Daardoor stierven de kankercellen snel af.

Hoewel de resultaten intrigerend zijn, is het nog erg vroeg om er veel van te verwachten. Er zal nog heel veel werk gedaan moeten worden om er een echte behandeling van te maken die alleen de kankercellen en niet de gezonde cellen aanvalt. Om de beste kandidaat voor verdere ontwikkeling uit te kiezen, willen de onderzoekers nu vier andere alkaloïden uit narcissen gaan testen om te kijken of die vergelijkbare effecten hebben.