Nieuws

Een archief van 52.000 jaar


De bodem van het Japanse Suigetsu-meer maakt het mogelijk de koolstof-14 methode voor ouderdomsbepaling beter te ijken. In het wetenschappelijke tijdschrift Science van vandaag schrijft een internationaal team van experts dat dit vooral dateringen van oud materiaal (vanaf ongeveer 25.000 jaar geleden) nauwkeuriger maakt.

Installatie waarmee koolstofdatering wordt gedaan.

Planten nemen koolstof-14 op uit de atmosfeer, andere organismen krijgen het via hun voedsel binnen. Wanneer organismen dood gaan, stopt hun opname van koolstof-14, waarna de concentratie van deze isotoop begint af te nemen. Iedere 5730 jaar is de hoeveelheid koolstof-14 gehalveerd.

Om een object te kunnen dateren moet je dus weten hoeveel koolstof-14 er oorspronkelijk in zat. De concentratie in planten en dieren is gelukkig vrijwel gelijk aan de concentratie in de atmosfeer. Maar de hoeveelheid koolstof-14 in de atmosfeer varieert met de activiteit van de zon en de sterkte van het aardmagnetisch veld.

Door koolstof-14 te meten in materiaal met een bekende leeftijd is het mogelijk de methode te ijken. Dat is gedaan met hout, waarvan de leeftijd op basis van jaarringen is bepaald. Er bestaat een archief van jaarringen dat ruim 12.000 jaar terug gaat. Bij oudere monsters is de ijking minder nauwkeurig en neemt dus de onzekerheid toe.

Tot nu. In het Japanse Suigetsu-meer is een ‘archief’ gevonden dat veel verder terug gaat. Doordat algen en wieren in het voorjaar gaan groeien en in het najaar afsterven en naar de bodem zakken, ontstaan er jaarlijkse laagjes (varven genaamd) in een patroon. In de bodem van het meer zijn die laagjes net als jaarringen te tellen. Door in het organische materiaal het koolstof-14 gehalte te meten, is het mogelijk de oorspronkelijke concentratie in de atmosfeer te achterhalen.

Zo is het mogelijk om ongeveer 52.000 jaar terug in de tijd te gaan. Aan de hand van enkele honderden koolstof-14 metingen in deze laagjes is er nu gedetailleerde informatie beschikbaar die datering van objecten uit de prehistorie mogelijk maakt.

Follow Faqtman on Twitter