2500 kilometer in een wankel bootje


opgraving Polynesie

Hoe werden de afgelegen eilanden van de Stille Zuidzee bevolkt? Tot nu toe dachten de geleerden dat de inwoners van het gebied, de Polynesiërs, tijdens boottochtjes per ongeluk uit koers dreven. Zonder dat er een plan achter zat, kwamen ze dan honderden, zelfs duizenden kilometers verderop terecht. Als ze geluk hadden, vonden ze daar een nieuw eiland.

Maar die theorie kan op de helling. Aanleiding is een onderzoek, gedaan door de University of Queensland (Australië) op het eiland Mangaia. In een grot op dat eiland werden stenen vuistbijlen gevonden van de eerste bewoners. Die werden al tussen 1989 en 1991 opgegraven (foto), maar zijn pas nu chemisch geanalyseerd.

Het materiaal waarvan de stenen werktuigen zijn gemaakt komt van de eilanden Rurutu (663 kilometer naar het oosten), Upolu en Tutuila (1.706 kilometer naar het noorden) en Eiao (2.415 kilometer naar het oosten). De nederzetting waar de spullen werden gevonden dateert uit de dertiende eeuw, net na aankomst van de eerste bewoners. Het feit dat er werktuigen uit zoveel andere eilanden werden gevonden, wijst volgens de archeologen op een moedwillige kolonisatie.

Er was druk verkeer tussen de duizenden kilometers uit elkaar liggende eilanden. Werktuigen werden verhandeld of geruild. De vuistbijlen waren zeer waardevol, omdat je daarmee boomstammen kon uithollen om een kano te maken. De Polynesiërs gingen bovendien niet slechts één kant op – met stroming en wind mee richting het oosten – zoals tot nu toe gedacht, maar ze voeren ook grote afstanden in westelijke richting. Dat klinkt niet als bootjes die per ongeluk werden weggeblazen, maar als schrandere zeevaarders die wisten wat ze deden.

De Australiërs spreken nu zelfs over het duizenden kilometers grote gebied als een ‘integrale maatschappij’ waar mensen sociale en economische contacten onderhielden met andere eilanden. Ze hadden daartoe weinig meer dan kano’s en primitieve kompassen. Hoe ze de enorme afstanden overbrugden, is nog steeds niet bekend. De universiteit wil nu dezelfde analyse los gaan laten op andere archeologische vondsten uit de Stille Oceaan om te kijken hoe groot het netwerk precies was.

(Pnas).