Nieuws

‘147 bedrijven besturen wereld’


Het klinkt als een samenzweringstheorie, of anders de verkiezingsleus van extreem links. Een klein groepje bedrijven is zo machtig dat ze samen aan de touwtjes trekken in de wereldeconomie. Maar de bewering komt van een keurige wiskundige studiegroep van en federaal onderzoeksinstituut in Zürich, Zwitserland.

De onderzoekers bekeken 43.060 internationale bedrijven en kwamen tot de ontdekking dat 1318 daarvan de kern vormen van wat we ‘de wereldeconomie’ noemen.

Een visuele weergave van de studie. De gele bolletjes zijn internationale bedrijven, de oranje bolletjes de 147 bedrijven die samen de wereldeconomie beheersen.

Daar weer 147 van hebben zo veel macht en zijn via aandelenbezit onderling zo met elkaar verknoopt, dat ze eigenlijk één economisch organisme vormen.

Dit superorganisme van hoofdzakelijk banken verdient een gigantische hoop geld en heeft meer economische macht dan veel landen. Ze handelen zeer intensief onder elkaar en zijn daardoor sterk van onderling afhankelijk. Dat maakt ze machtig, maar ook kwetsbaar.

Als één van deze bedrijven in de problemen komt, kan dat de anderen namelijk ook ziek maken. Dat gebeurde in 2009, toen Lehmann Brothers – één van de 147 – failliet ging en over de hele wereld banken moesten worden gesteund met overheidsgeld. Daaronder de enige twee Nederlandse leden van dit superbedrijf, ING en Aegon.

Er valt wel wat aan te merken op de studie. Het voorbeeld van Lehmann toont aan dat de macht van deze groep maar relatief is. Ook gaan de onderzoekers er van uit dat een bedrijf dat een deel van een ander bedrijf bezit daar ook gelijk controle uitoefent. De economische praktijk is vaak weerbarstiger.

Maar het in kaart brengen van het superbedrijf toont wel aan wat veel mensen instinctief al aanvoelen, dat geld een grote aantrekkingskracht heeft op ander geld. Zoiets heet in wetenschappelijke termen een zelf-organiserend vermogen en hiermee is aangetoond dat het ook in de economie werkt. Wie rijk is, koopt middelen om nog rijker te worden. Mensen doen dat ook met beleggingen. De meest interessante vraag beantwoorden de Zwitsers echter niet: oefent het superbedrijf politieke macht uit?

Het onderzoek staat sinds deze week in het vaktijdschrift PlosOne.

Follow Faqtman on Twitter